Basit İnverter Yapımı (12V DC - 220V AC)

Evde basit bir inverter yapabileceğinizi biliyor muydunuz? Doğru malzemeler ve temel elektronik bilgisi ile düşük güçlü bir 12V DC - 220V AC inverter devresi hazırlayabilirsiniz. Bu devre, aküden aldığı 12 Volt doğru akımı alternatif akıma dönüştürerek düşük güçlü elektrikli cihazların çalışmasını sağlar.

Geçmişte evlerde kullanılan elektrikli cihaz sayısı oldukça sınırlıyken günümüzde televizyonlardan modemlere, aydınlatma ürünlerinden küçük el aletlerine kadar birçok cihaz elektrik enerjisine ihtiyaç duymaktadır. Elektrik kesintileri sırasında bu cihazları çalıştırabilmek için inverterler önemli bir çözüm sunar.

Piyasada tam sinüs ve modifiye sinüs inverterler bulunmasına rağmen bunlar çoğu zaman yüksek maliyetlidir. Bu yazıda anlatılan inverter devresi ise düşük maliyetli, kolay bulunabilen malzemelerle yapılabilen klasik bir transistörlü inverter örneğidir.

Uyarı: Bu devre 220 Volt AC üretmektedir. Şebeke gerilimi ölümcül olabilir. Elektronik ve elektrik konusunda yeterli bilgiye sahip değilseniz bu uygulamayı denemeyiniz.

Basit İnverter Ne İşe Yarar?

Bu devre yaklaşık %75 verimle çalışabilir ve düşük güç tüketen cihazlar için kullanılabilir.

Çalıştırabileceği cihazlardan bazıları:

• Elektrikli tıraş makinesi

• Floresan lamba

• Küçük havya

• 40 Watt akkor ampul

• Radyo

• Pikap

• Küçük elektronik cihazlar

Motorlu cihazlar, buzdolabı, klima, su pompası ve yüksek güçlü elektrikli cihazlar için uygun değildir.

Gerekli Malzemeler

Devrenin Çalışma Prensibi

Bu inverter devresinin temelini iki adet 2N3055 güç transistörü oluşturur. Transistörler karşılıklı çalışan bir astable multivibratör (osilatör) yapısı meydana getirir.

Devre çalıştığında transistörler sırayla iletime geçer ve transformatörün primer sargısından alternatif akım benzeri darbeler geçirilir. Böylece 12 Volt DC gerilim, transformatör yardımıyla yaklaşık 220 Volt AC seviyesine yükseltilir.

Verim büyük ölçüde;

• Transformatör kalitesine,

• Akünün durumuna,

• Soğutmaya,

• Direnç değerlerine,

• Bağlantı kalitesine

bağlıdır.

Tam yükte çıkış gerilimi yaklaşık 210-220 Volt arasında değişebilir.

Direnç Ayarı

Devrede kullanılan kutuplama (bias) dirençleri osilasyonun dengeli çalışmasını sağlar.

Gerekirse yalnızca R1 direnci değiştirilerek transistörlerin çalışma dengesi ayarlanabilir. İki transistörün iletim sürelerinin birbirine yakın olması gerekir. Aksi durumda;

• Çıkış dalga şekli bozulur.

• Trafo gereğinden fazla ısınır.

• Transistörlerden biri aşırı yük altında kalabilir.

• Verim düşer.

Montaj Aşamaları

1. Yaklaşık 15 × 15 cm ölçülerinde alüminyum bir soğutucu hazırlayın.

2. 2N3055 transistörlerini eşit aralıklarla soğutucu üzerine monte edin.

3. Direnç bağlantılarını devre şemasına uygun şekilde yapın.

4. Transformatörün 9-0-9 Volt sargılarını doğru şekilde bağlayın.

5. Tüm lehimleri sağlam şekilde yapın.

6. Güç bağlantılarında yeterli kesitte kablo kullanın.

7. Devreyi havalandırmalı metal kutu içerisine monte edin.

8. Metal kutu ile devre elemanlarının kısa devre yapmamasına dikkat edin.

Soğutmanın Önemi

2N3055 transistörleri tam yük altında önemli miktarda ısı üretir. Bu nedenle;

• Geniş alüminyum soğutucu kullanılmalıdır.

• Isı iletim macunu uygulanmalıdır.

• Gerekirse küçük bir fan ile aktif soğutma yapılmalıdır.

Yetersiz soğutma transistörlerin arızalanmasına neden olabilir.

Kullanım Sırasında Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Akü kutuplarını ters bağlamayın.

• Çıkışa kısa devre yaptırmayın.

• Isınmayı sürekli kontrol edin.

• Nemli ortamlarda kullanmayın.

• Metal kutuyu mutlaka topraklayın.

• Çocukların ulaşamayacağı yerde çalıştırın.

Avantajları

• Düşük maliyetlidir.

• Malzemeleri kolay bulunur.

• Yapımı oldukça basittir.

• Eğitim amaçlı kullanılabilir.

• Düşük güç uygulamalarında yeterli performans sunar.

Dezavantajları

• Tam sinüs dalga üretmez.

• Hassas elektronik cihazlar için uygun değildir.

• Verimi modern MOSFET inverterlere göre düşüktür.

• Güç kapasitesi sınırlıdır.

• Akü tüketimi yük altında artabilir.

Sonuç

Basit inverter devresi, elektronikle ilgilenen kullanıcılar için öğretici ve ekonomik bir projedir. 2N3055 transistörleri ve merkez uçlu bir transformatör kullanılarak oluşturulan bu klasik tasarım, düşük güçlü cihazların elektrik kesintilerinde çalıştırılmasını sağlayabilir. Ancak güvenlik kurallarına mutlaka uyulmalı ve 220 Volt AC gerilimin ciddi tehlike oluşturduğu unutulmamalıdır.

Not: Bu devre modifiye sinüs çıkış üretmektedir. Bilgisayar, televizyon, kombi, medikal cihazlar ve hassas elektronik ekipmanlarda kullanılması tavsiye edilmez.